MOSKOU — Drie jaar lang leek de “forteconomie” van het Kremlin de wetten van de zwaartekracht te trotseren. Gesteund door hoge energieprijzen en een snelle omschakeling naar Aziatische markten leek de Russische oorlogsmachine zichzelf in stand te kunnen houden. Maar nu het conflict officieel zijn vierde jaar ingaat, is de gouden eeuw van de Russische oorlogseconomie op een muur van hoge rentetarieven, steeds verdergaande sancties en een groeiende crisis in haar meest vitale orgaan, de olie-industrie, gestuit.
De winstgevendheidskloof
Het meest alarmerende signaal voor Moskou komt niet van het front, maar van de olievelden in Siberië. Volgens recente gegevens van Rosstat werkt bijna de helft van de Russische olie- en gasbedrijven nu met verlies. Tussen januari en november 2025 hebben deze bedrijven samen 575 miljard roebel (7,5 miljard dollar) verloren.
De crisis eist zijn eerste slachtoffers onder kleine tot middelgrote producenten. De afgelopen weken is er een golf van faillissementen over de sector heen gegaan:
- First Oil Group: De staatsbank VTB heeft een faillissementsprocedure gestart tegen deze producent in de regio Khanty-Mansiysk wegens een onbetaalde schuld van 78 miljoen dollar.
- NC Yangpur: Een dochteronderneming die de Belarussische belangen in Yamalo-Nenets vertegenwoordigt, is failliet verklaard.
- Astrakhan & Gorniy Oil: Beide zijn bezweken onder het gewicht van belastingvorderingen en dalende marges.
De Centrale Bank meldt dat de olie- en gassector nu koploper is in het land op het gebied van schuldherstructureringen, waarbij 2,7 biljoen roebel aan leningen wordt herschreven omdat bedrijven moeite hebben om hun schulden af te lossen tegen een hoge rente van 16% tot 21%.
De “India Pivot” keert zich om
Terwijl 2023 het jaar was van de Russisch-Indiase energiromance, heeft 2026 een rommelige breuk gebracht. Na een handelsakkoord met de VS en toenemende druk op gesanctioneerde tankers is de invoer van Russische ruwe olie door India in januari van dit jaar gedaald tot 1,1 miljoen vaten per dag (bpd), het laagste niveau sinds eind 2022.
Om dit te compenseren, is Moskou gedwongen om de Chinese markt te “overspoelen” met sterk afgeprijsde ruwe olie. Hoewel de Chinese import deze maand een recordhoogte van 2,1 miljoen bpd bereikte, zijn de kosten hoog. Russische Urals worden nu verhandeld met kortingen van 27 tot 30 dollar per vat onder de Brent-benchmark.
“Rusland en Iran kannibaliseren nu elkaars marktaandeel in China”, zegt een energieanalist. “Het Kremlin heeft geen andere keuze dan de prijzen te verlagen tot een niveau dat nauwelijks de winningskosten dekt.”
Het noodfonds leeghalen
De financiële gevolgen zijn niet langer te verbergen. Het begrotingstekort van Rusland is in 2025 opgelopen tot 2,6% van het bbp, een gevaarlijk cijfer voor een land dat geen toegang heeft tot de internationale kredietmarkten. Om het gat te dichten, heeft minister van Financiën Anton Siluanov onlangs plannen aangekondigd om de “begrotingsregels” aan te scherpen om te beschermen wat er nog over is van het Nationaal Vermogensfonds (NWF).
Het liquide deel van het NWF is aanzienlijk geslonken. Volgens huidige schattingen zou het fonds bij de huidige olieprijzen binnen 15 maanden uitgeput kunnen zijn.
| Economische indicator | Februari 2023 | Februari 2026 |
| Belangrijkste rentevoet | 7.5% | 16% – 21% |
| Korting op Urals-ruwe olie | ~$13/bbl | ~$27/bbl |
| Winstgevendheid van de oliesector | High | 50% Niet winstgevend |
| Jaarlijkse inflatie | ~11% | ~6.3% (doelstelling 4%) |
Een gok op politieke wil
Ondanks de “systematische achteruitgang” van de economie, vertoont president Vladimir Poetin geen tekenen van de-escalatie. De strategie is verschoven van economische groei naar economisch overleven – een gok dat het Westen zijn politieke bereidheid om Oekraïne te steunen zal verliezen voordat Rusland zonder liquide middelen komt te zitten.
Nu de productieboringen echter op het laagste niveau sinds de pandemie staan en de “schaduwvloot” te maken heeft met strengere sancties van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, is de fysieke capaciteit om deze oorlogsmachine in stand te houden niet langer vanzelfsprekend. Voor het eerst sinds het begin van de invasie produceert Rusland consequent minder dan zijn OPEC-quotum, niet uit vrije keuze, maar omdat de bronnen gewoonweg beginnen op te drogen.