De Bank of England heeft een nieuw rapport over financiële stabiliteit gepubliceerd, zoals zij ongeveer elk kwartaal doet. Dit rapport is belangrijk omdat het één overweldigende conclusie bevat: de risico’s voor de Britse economie zijn toegenomen.
En wanneer mensen die zo conservatief, voorzichtig en behoedzaam zijn, en eerlijk gezegd zo bankierachtig als de Bank of England, zeggen dat de risico-omgeving is verslechterd, dan is dat belangrijk.
Hun beoordeling is dat de wereldwijde economische onzekerheid groot blijft. Geopolitieke spanningen, handelsfragmentatie en gespannen markten voor staatsschulden vergroten volgens hen de kans op wereldwijde schokken, terwijl cyberrisico’s toenemen naarmate de geopolitieke situatie verslechtert. Ze maken zich vooral zorgen over de waarderingen van AI-activa.
Laten we daar beginnen.
Zoals de Bank of England aangeeft, liggen de huidige aandelenkoersen van AI-bedrijven dicht bij het niveau van de dotcom-zeepbel in de VS. In het Verenigd Koninkrijk bevinden de aandelenkoersen zich op het hoogste niveau sinds de wereldwijde financiële crisis in 2008. We kijken dus naar vergelijkingen met 2000 in de VS of met 2008 hier in het Verenigd Koninkrijk – en in beide gevallen daalden de aandelenkoersen vervolgens met ongeveer 40%.
Wat de Bank of England zegt, is dat een scherpe correctie – een andere manier om een crash te beschrijven – steeds waarschijnlijker wordt. Zij zeggen dat dit van belang is omdat investeringen in AI-infrastructuur nu worden gefinancierd door snel stijgende bedrijfsschulden. Dat zou dus kunnen leiden tot een directe spillover naar de bankmarkt. Door de steeds nauwere band tussen AI-bedrijven en kredietmarkten kunnen verliezen zich snel verspreiden als er iets misgaat met AI-investeringen.
Ze zeggen zelfs dat een tegenslag in een deel van het AI-ecosysteem nu een rimpeleffect kan hebben op onderling verbonden kredietverstrekkers en investeerders op een manier die moeilijk voor te stellen is, maar die catastrofaal kan zijn.
Dit maakt dat kredietmarkten er onder de oppervlakte fragiel uitzien. Op dit moment lijkt alles in orde. De situatie is rustig, maar de bedrijfshefboom is hoog. Ook zijn de normen voor het verstrekken van leningen momenteel zwak en worden er complexe en ondoorzichtige structuren gebruikt om financiering te vergemakkelijken, precies zoals vóór 2008.
Met andere woorden, alles wat zij vóór de wereldwijde financiële crisis hebben zien gebeuren, gebeurt nu opnieuw met betrekking tot zwakke beoordelingen van kredietverstrekkingssituaties, slechte potentiële rendementen en het feit dat dit alles verborgen blijft in de balansen van banken en andere instellingen door het gebruik van complexe juridische structuren. Als gevolg daarvan is risicobeoordeling nu uiterst moeilijk.
Zoals zij zeggen, laten twee recente opvallende gevallen van wanbetaling in de VS zien hoe verliezen plotseling meerdere deelnemers aan de schuldmarkt tegelijk kunnen treffen. Iedereen in deze sector is met elkaar verbonden. Met andere woorden, net zoals we in 2008 ontdekten toen Lehman Brothers in september van dat jaar failliet ging, is dit geen op zichzelf staand systeem. Eén faillissement kan iedereen omverwerpen, omdat elke deelnemer in de bank-, financiële en aanverwante sectoren deel uitmaakt van één enkel web van onderling verbonden financiering.
Wat de Bank of England zegt, is dat beleggers in deze situatie hun werkelijke risicoblootstelling moeten begrijpen en niet moeten vertrouwen op kredietratings, die recentelijk te traag bleken te reageren.
Ook hier wijzen ze op iets waarvan we al weten dat het een reëel risico is. In 2008 faalden de markten omdat kredietbeoordelaars zeiden dat banken vol zaten met hoogwaardige schulden. Die bleken grotendeels waardeloos te zijn. De Bank geeft duidelijk aan dat dit risico zich opnieuw voordoet.
Ze wijzen ook op iets anders, en dit kan niet genoeg benadrukt worden. De vorige keer waren de problemen grotendeels in de banksector, maar deze keer zijn ze ook in wat we eigenlijk de schaduwbanksector zouden moeten noemen: private equity, particuliere kredieten, aanverwante verzekeringsactiviteiten en hedgefondsen.
Deze zijn sinds 2008 enorm gegroeid. En dit is het belangrijkste punt dat de Bank of England maakt: ze hebben nog nooit een macro-economische neergang van deze potentiële omvang meegemaakt. Met andere woorden, hoewel de Bank of England weet dat er een risico bestaat, heeft zelfs zij nog niet volledig ingeschat dat het deze keer de private-equity schaduwbanksector zou kunnen zijn die de markten ten val brengt.
In feite geven ze toe dat ze, geconfronteerd met deze potentiële crisis, blind vliegen.
Zij wijst er ook op dat veel regeringen al een hoge schuldquote hebben, waardoor hun leencapaciteit beperkt is. Dit wordt nog verergerd door demografische veranderingen en toenemende druk op de defensie-uitgaven, wat betekent dat de fiscale capaciteit om verdere financiering aan de banksector te verstrekken – mocht deze opnieuw instorten – beperkt kan zijn.
In dit alles zegt de Bank of England dat het Verenigd Koninkrijk zeer kwetsbaar is voor wereldwijde besmetting.
Het risico is dat als banken in paniek raken – en banken hebben die neiging – zij hun toevlucht kunnen nemen tot de meest destructieve reacties, waaronder noodverkopen en het beperken van de toegang tot financiering voor huishoudens en bedrijven. Dit zou precies op het moment gebeuren dat dergelijke maatregelen het meest schadelijk zijn, waardoor de omvang van een recessie juist op het moment dat huishoudens en bedrijven het meest behoefte hebben aan krediet, nog groter wordt.
Met andere woorden, de Bank of England zegt dat het risico van paniek en een financiële ineenstorting sterk toeneemt.