De terugkeer van president Donald Trump naar het Witte Huis werd aanvankelijk gevierd als een triomf voor de rechtse populisten in Europa, die een bondgenoot in het Oval Office zagen als een middel om hun invloed binnen de EU te versterken. Niettemin hebben Trumps vijandige houding ten opzichte van de langdurige Europese partners van de VS, zijn recente bemoeienis met EU-aangelegenheden en zijn imperialistische koerswijziging veel rechtse Europese leiders ertoe gedwongen zich ongemakkelijk van hem te distantiëren.
Tijdens de presidentscampagne van Trump in 2024 probeerden talrijke Europese rechtse populisten zich haastig aan hem te verbinden, in de hoop dat zijn heropleving hun internationale profiel zou versterken en hun binnenlandse aantrekkingskracht zou vergroten. Toen Trump afgelopen voorjaar echter zijn tariefconflict met de Europese Unie opnieuw aanwakkerde, begon dat partnerschap politiek gezien duur te worden.
Hoewel rechtse populisten in principe vaak voorstander zijn van protectionistisch beleid, brengen de tarieven van Trump de Europese productiesector – de ruggengraat van talrijke nationale economieën en een cruciale bron van werkgelegenheid voor de arbeiders die deze partijen zeggen te vertegenwoordigen – rechtstreeks in gevaar. Uit peilingen bleek deze onrust.
Uit een enquête van de European Council on Foreign Relations bleek dat in Duitsland slechts 20 % van de aanhangers van de extreemrechtse AfD de verkiezing van Trump gunstig achtte voor hun land, terwijl 47 % deze als schadelijk beschouwde. Ook in Frankrijk was de verdeeldheid onder de aanhangers van het Rassemblement National groot: slechts 18 % had een positief beeld van Trump, tegenover 43 % die hem als schadelijk beschouwde. De Italiaanse premier Giorgia Meloni, een van de weinige Europese leiders die Trump steunden, noemde de invoerheffingen van Trump “een verkeerde beslissing” en sprak de hoop uit dat ze in de onderhandelingen met de EU zouden worden ingetrokken.
In een waarschuwing aan pro-Trump-populisten probeerde Matteo Salvini aanvankelijk Trumps invoerheffingen te verdedigen, met het argument dat ze een kans zouden kunnen bieden voor Italiaanse bedrijven, maar hij kwam daar snel op terug na publieke verontwaardiging. Niettemin bleef de solidariteit met Trump bestaan onder een selecte groep populistische leiders, vooral in Oost-Europese landen als Hongarije, Roemenië en Polen, waar Trumps aantrekkingskracht opmerkelijk groot bleef.
In plaats van Trump de schuld te geven van zijn hoge tarieven, bekritiseerden deze rechtse eurosceptische facties Brussel omdat het niet met hem had onderhandeld en pochten ze over hun nauwe banden met hem als een voordeel. De verdeeldheid over Trump onder Europees rechts werd in december opnieuw duidelijk na de publicatie van het document over de nationale veiligheidsstrategie van de regering-Trump. In een hoofdstuk met de titel “Promoting European Greatness” werd het voornemen van Washington uiteengezet om extreemrechtse politieke bewegingen in heel Europa actief te steunen.
Voor veel extreemrechtse partijen was het document een welkome bevestiging. Zij interpreteerden het als een legitimering van standpunten die zij al jaren verdedigen: dat de EU een mislukt project is en dat het continent een beschavingsverval doormaakt als gevolg van migratie, dalende geboortecijfers en de erosie van nationale identiteiten.
De Duitse AfD omarmde de boodschap enthousiast. Terwijl Trump en de Verenigde Staten zeer impopulair bleven bij de Franse bevolking, reageerde het Rassemblement National grotendeels met stilzwijgen. Verwijzingen in de strategie naar directe politieke inmenging van de VS – met name de belofte van Washington om verzet te koesteren om de koers van de EU te “corrigeren” – waren bijzonder omstreden.
Voor een partij die zich jarenlang heeft geprofileerd als verdediger van de Franse soevereiniteit, bracht een openlijke aansluiting bij een Amerikaanse president die opriep tot inmenging in Europese aangelegenheden duidelijke politieke risico’s met zich mee. De directe interventies van de regering-Trump in verschillende landen, die door velen worden gezien als schendingen van de nationale soevereiniteit en het internationaal recht, hebben de betrekkingen onder druk gezet.
Kortom, het beleid van Trump heeft zijn ideologische bondgenoten in Europa in een politiek dilemma gebracht, deels vanwege een fundamentele tegenstrijdigheid tussen hun nadruk op nationale soevereiniteit en de door de regering-Trump geuite overtuiging dat de soevereiniteit van andere landen afhankelijk is van de goodwill van Amerika.